Tocati Festival 2026

Tocatì 2026: Verona speelt, deelt en denkt vooruit

Drie dagen lang waren de straten van Verona het decor voor traditionele sporten en spelen. Van 18 tot en met 20 september konden bezoekers tijdens het Tocatì Festival kijken, kennismaken en vooral zelf meedoen. Tussen de activiteiten door was er ruimte voor optredens en de gezellige festivalsfeer die de stad vulde.

Tocatì wordt georganiseerd door Associazione Giochi Antichi (AGA). De organisatie wil traditionele spelen en sporten levend houden door ze door te geven aan nieuwe spelers. Dat klinkt misschien ernstig, maar op het festival begint het heel eenvoudig: iemand legt een spel uit, een ander probeert het en voor je het weet, speel je samen. De mensen die hun traditie naar Verona brengen, tonen niet alleen hoe het spel werkt. Ze delen ook de verhalen en gebruiken die erbij horen.

Ierland als eregast

Ieder jaar krijgt een land of regio een bijzondere plek op het festival. In 2026 was dat Ierland. Een delegatie van meer dan honderd mensen bracht Ierse sporten, spelen en cultuur naar Verona en liet de bezoekers ermee kennismaken.

Ook tijdens het internationale forum op vrijdag 18 september stond Ierland centraal. De Gaelic Athletic Association (GAA) vertelde hoe traditionele sporten deel uitmaken van het gemeenschapsleven. Daarnaast ging het over minder bekende Ierse spelen en over mensen die zich inzetten om die opnieuw een plek te geven. Zo liet het programma twee kanten van dezelfde vraag zien: hoe draag je een sterke sporttraditie verder, en hoe geef je spelen die minder zichtbaar zijn een nieuwe kans?

Vlas aan het woord

Vlas is al langer betrokken bij Tocatì. Samen met onder meer Sportimonium, Werkplaats Immaterieel Erfgoed en Cultuur Vlaanderen ondersteunt de organisatie het festival op verschillende manieren. Enkele jaren geleden reisde een delegatie schutters op de staande wip naar Verona om er hun sport en de cultuur errond te tonen.

Dit jaar nam Vlas, na enkele jaren afwezigheid, opnieuw deel aan het symposium Tocatì: A Shared Heritage. Pieter-Jan Vantilborgh sprak er over participatie en innovatie bij het bewaren van traditionele sporten en spelen. Hoe zorg je ervoor dat mensen de weg naar die sporten blijven vinden? En hoe geef je tradities ruimte om mee te groeien met de mensen die ze beoefenen? Voor Vlas zijn dat herkenbare vragen.

Het symposium bracht ook andere ervaringen samen. Sprekers uit onder meer Frankrijk, Kroatië en Cyprus vertelden hoe gemeenschappen en organisaties traditionele sporten en spelen ondersteunen. Het ging bijvoorbeeld over samenwerking tussen erfgoedorganisaties en sportverenigingen, en over de rol die spelen kunnen krijgen in het leven van een dorp of regio.

Levend erfgoed heeft een plek nodig

In de namiddag verschoof de aandacht van de spelen naar de plekken waar ze leven. Tijdens een rondetafelgesprek over Verona en Urbino stond de relatie tussen erfgoed en de stad centraal. Een historisch plein of een oude straat is immers meer dan een mooi decor wanneer mensen er samenkomen om te spelen en tradities door te geven.

Het programma bracht onder meer de vliegeraars uit Urbino en de steltlopers uit Schieti ter sprake. Hun voorbeelden maakten duidelijk waarom ook de ruimte voor zulke activiteiten aandacht verdient. Wie levend erfgoed wil bewaren, moet oog hebben voor de gemeenschappen én voor de plekken waar zij elkaar ontmoeten.

Die vrijdagavond werd het festival officieel geopend op Piazza Santa Toscana, voor de gelegenheid ook Piazza Irlanda genoemd. Daarna kon het spelen in Verona volop verdergaan. Tocatì liet zien hoe veelzijdig traditionele sporten en spelen zijn: je kunt erover spreken op een symposium, maar je leert ze pas echt kennen wanneer iemand je uitnodigt om mee te doen.

Van praten over sporten en spelen naar zelf meedoen

Op zaterdag 19 en zondag 20 september kwam alles waarover tijdens het symposium was gesproken tot leven in de straten en parken van Verona. Bezoekers konden van de ene activiteit naar de andere wandelen, even blijven kijken en vervolgens zelf een spel proberen.

Ierland liet zich daarbij volop zien. In het Provianda Park stonden onder meer hurling, camogie en Gaelic football op het programma. Elders konden bezoekers kennismaken met GAA handball, road bowling, kegelen en conkers, een spel met kastanjes. Die afwisseling maakte het plezierig om op ontdekking te gaan: ook wie een sport nog nooit had gezien, kon blijven staan en zich laten meenemen in het spel.

De Italiaanse gemeenschappen brachten net zo goed hun eigen tradities mee. Van morra en pétanque tot steltlopen uit Schieti en vliegers uit Urbino: achter elke activiteit stonden mensen die hun spel graag met anderen deelden. Daarnaast was er plaats voor schaken, carrom en andere bordspelen. Ook kinderen konden volop meedoen, bijvoorbeeld door een tol te versieren, een vlieger te maken of aan creatieve spelactiviteiten deel te nemen.

En zodra je dacht dat je alles had gezien, klonk ergens muziek. Ierse muziek en dans kregen een prominente plek in het programma, naast Italiaanse volksdans en andere optredens. Zo bleef de festivalsfeer ook buiten de speelplekken voelbaar.

Precies daarin schuilt de kracht van Tocatì. Een traditioneel spel hoeft geen verre herinnering te zijn. In Verona kon je de mensen erachter ontmoeten, hun enthousiasme zien en zelf ervaren hoe leuk het is om mee te spelen.